Ku pamięci tych co forsowali Odrę i Nysę Łużycką

Gorzowskie i Krajowe uroczystości 72 Rocznicy Forsowania Odry i Nysy Łużyckiej

 

16 kwietnia 1945 roku rozpoczęła się Operacja Berlińska, jedna z ostatnich decydujących bitew na froncie wschodnim, w której uczestniczyła Armia Czerwona oraz walcząca u jej boku Wojsko Polskie. Pierwszym jej etapem było sforsowanie Odry i Nysy Łużyckiej w ramach 1 Frontu Białoruskiego. 1 Armia Wojska Polskiego miała za zadanie sforsować Odrę, a w tym samym czasie w ramach 1 Frontu Ukraińskiego 2 Armia Wojska Polskiego sforsować Nysę. Była to jedna z ostatnich ofensyw II Wojny Światowej. Dwa tygodnie później działania zakończyły się zdobyciem Berlina i końcem wojny.

 

Od 1946 roku na znak pamięci o poległych żołnierzy tamtych wydarzeń dzień 16 kwietnia ustanowiono Dniem Sapera. Z tej okazji co roku odbywają się uroczystości za równo w jednostkach inżynieryjnych, gdzie saperzy obchodzą swoje święto. Jednak najważniejszym miejscem dla nich są tereny między Gozdowicami a Siekierkami. To właśnie tam odbyła się przeprawa przez Odrę, w której uczestniczyło łącznie 2,5 miliona żołnierzy. Dokładnie o 5:45 po 30 minutowym ostrzale artyleryjskim 1 Armia Wojska Polskiego przystąpiła do natarcia i forsowania rzeki. Po 1 dniu walk 1 AWP zameldowała do dowództwa o zdobyciu przyczółku. Wówczas do działań wkroczyli polscy saperzy, którzy rozpoczęli budowę mostu pontonowego.

 

Dziś miejscem podtrzymującym pamięć o wydarzeniach z przed 72-lat jest Muzeum Wojsk Inżynieryjnych, budynek niezwykły bowiem podczas walk był siedzibą dowodzenia Szefa Wojsk Inżynieryjnych 1 Armii Wojska Polskiego i dowódcy 6 Batalionu Pontonowego- mostowego.

 

 

Państwowe uroczystości na Siekierkowskim cmentarzu Wojennym 1. Armii Wojska Polskiego

 

Głównym miejscem uroczystości co ważne po raz pierwszy „Państwowych” był cmentarz wojenny w Staruch Łysogórkach z udziałem Prezydenta RP Andrzeja DUDY oraz władz sejmu, województwa, gminy, kombatantów, pocztów sztandarowych oraz mieszkańców. Uroczystości zapoczątkowało symboliczne zapalenie znicza na grobie nieznanego żołnierza przez Prezydenta. Następnie odbywa się polowa msza święta, którą odprawił metropolita Szczecińsko-Kamieńska bpi Andrzej DZIĘGA. Po nabożeństwie głos zabrał Prezydent, który mówił o pochyleniu głowy nad miejscami pamięci grobami poległych, którzy przelali krewa za naszą ojczyznę. Następnie głos zabrał burmistrz Mieszkowic Andrzej SALWA, podsekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Anna Maria ANDERS- córka generała Władysława Andersa oraz Wicemarszałek Sejmu RP Joachim BRUDZIŃSKI. Akcentem kończącym uroczystości na cmentarzu wojennym był apel poległych w asyście Orkiestry Wojskowej ze Szczecina i Kompani Honorowej 14 Batalionu Ułanów Jazłowieckich 12 Dywizji Zmechanizowanej oraz złożenie symbolicznych wieńców.

 

Choć „Gorzowscy” saperzy z byłej 4 „Łużyckiej” Brygady Saperów uczestniczyli w forsowaniu Nysy, również uczcili pamięć poległych saperów wystawiając delegację Związku Żołnierzy Wojska Polskiego w składzie: kpr. Marcin KAMIŃSKI, st.szer. Jakub JAKUBOWSKI, Natalia WASIAK oraz Martyna MUSIELA, która złożyła wiązankę kwiatów.

 

Dalsza część uroczystości przeniosła się do Gozdowic, gdzie złożono wieńce pod pomnikiem Sapera przez przybyłych gości.

 

Lekcja historii fotografią niemieckiego żołnierza Erwina Thiede o Landsberskich koszarach przy ulicy Chopena

 

Wszyscy wiemy, że w Gorzowie mieliśmy dwie jednostki wojskowe: wojska zmechanizowanej i saperów. Młodsi nie jednokrotnie słyszeli opowiadania jak się służyło w gorzowskich koszarach, ale tak naprawdę nikt kto nie jest ze starszego pokolenia nie zna ich historii, w szczególności młodzież. Taka okazja do przypomnienia wydarzyła się w ramach Gorzowskiego akcentu odchodów Dnia Sapera. Dzięki współpracy Dyrekcji i pracowników Archiwum Państwowego w Gorzowie zorganizowano lekcję historii dla uczniów Zespołu Szkół Elektrycznych z Gorzowa Wlkp. Dzięki pozyskaniu w marcu 2017 r. archiwalnych zdjęć byłego żołnierza Wehrmachtu Erwina Thiede, który służył w latach 1934-45 w późniejszych koszarach 4 Brygady Saperów, zebrana młodzież mogła zobaczyć archiwalne zdjęcia niemieckich koszar zestawione z późniejszymi współczesnymi. W albumie nie zabrakło zdjęć przedstawiających obchodzenie świąt czy życia codziennego. Materiał fotograficzny zawierał również zdjęcia przedstawiające przygotowanie i najazd Hitlerowskich Niemiec na Polskę we Wrześniu 1939 r. oraz z okresu wojny z Francją.

 

Podczas wykładu pomocny wiedzą wykazał się st. szer. Krzysztof BARTKOWIAK, członek Związku Żołnierzy Wojska Polskiego- z zamiłowania pasjonat historii, który podczas oglądania zdjęć z 1939 r. przekazał ciekawostki historyczne. „Czy ktoś z was zwrócił uwagę, że niemiecka artyleria ciągnięta jest w głównej mierze przez konie mimo ze propaganda niemiecka ukazywała armię mocno zmechanizowana? Pierwszą zmotoryzowaną w latach 30-tych była Armia Brytyjska, która w momencie przejścia na pojazdy zmotoryzowane wyprzedała konie”.

Dzięki Dyrektorowi Archiwum Dariuszowi RYMAROWI młodzież miała możliwość nie tylko zobaczyć, ale dotknąć oryginalnych zdjęć z lat 30-tych.

 

W prelekcji uczestniczyli również jako goście honorowi Zarząd Gorzowskiego Koła Związku Żołnierzy Wojska Polskiego w osobach: Prezesa Jerzego WERNEROWSKIEGO, sekretarza Mariana NOWACKIEGO, st. sierż. Sztab. Edwarda ZARĘBE oraz byli saperzy 4 Brygady: mjr Czesław PUCHAŁA i Henryk KROSTA.

  

Gorzowska pamięć o saperach

 

Młodzież nosząca patrona mjr Henryka Sucharskiego z Zespołu Szkół Elektrycznych z Gorzowa zawsze pamięta o oddawaniu czci tym co polegli za ojczyznę. I tym razem nie zabrakło ich na terenie byłych koszar 4 „Nadwarciańskiej” Brygady Saperów, gdzie odbyła się skromna, lecz uroczysta zbiórka w asyście pocztów sztandarowych „Elektrycznej Szkoły oraz 4 „Łużyckiej” Brygady Saperów. Tu przypomniano zgromadzonej młodzieży szlak bojowy 4 Brygady, która uczestniczyła w przełamaniu Nysy Łużyckiej za co została w nazwie wyróżniona „Łużycką” Pod pomnikiem „Chwała poległym saperom” oddano minutą ciszy pamięć oraz złożono symboliczne kwiaty oraz zapalono znicz. Na koniec w drodze powrotnej do szkoły uczniowie zatrzymali się przed wojskowym pomnikiem 2 Armii Wojska Polskiego na tzw. kwadracie, gdzie na koniec również zapalono znicz

   

Tekst: kpr. Marcin KAMIŃSKI

Foto: kpr. Marcin KAMIŃSKI, st. szer. Jakub JAKUBOWSKI, Zachodniopomorski Urząd Marszałkowski